Więcej niż zwykły spacer. "Kąpiel leśna" może pozytywnie działać na nasze zdrowie

Fot. Patryk Strza?kowski

Las pachnie dzieciństwem i czystością, brzmi dźwiękiem "ptasiego radia", choć także szumu samochodów w tle, a zieleń relaksuje oczy. To spostrzeżenia uczestników kąpieli leśnej, czyli wyjątkowej formy spaceru w naturze. Zachęca ona do większego skupienia się na otoczeniu i postrzegania go wszystkimi zmysłami. 

Idea wywodzi się z Japonii (gdzie znana jest pod nazwą Shinrin-yoku, co dosłownie oznacza kąpiel leśną), choć w innych kulturach także zauważane są pozytywne dla samopoczucia właściwości przebywania w lesie. W Polsce podobnie jak w innych krajach Zachodu, na taką kąpiel można wybrać się z przewodnikiem, choć da się to zrobić także na własną rękę - mówi Maggy Words Modlibowska, artystka i certyfikowana przewodniczka kąpieli leśnych. 

Poczuć las wszystkimi zmysłami

Czym kąpiel leśna różni się od zwykłego spaceru? - To spacer powolny, uważny, przeprowadzany w ciszy wśród drzew - wyjaśniła Modlibowska. W trakcie sesji kąpieli leśnej z przewodnikiem uczestnicy są zapraszani do (nieobowiązkowych) aktywności. To na przykład nasłuchiwanie konkretnych dźwięków, skupianie się na kolorach, ćwiczenia oddechowe lub wąchanie albo dotykanie elementów lasu (niekoniecznie dłońmi).

W trakcie kąpieli leśnej najlepiej wyciszyć telefon i unikać korzystania z niego, jeśli nie jest to konieczne. Spacer w lesie nieraz oznacza, że często sprawdzamy trasę, liczymy kroki i kilometry, patrzymy, która jest godzina. W ramach kąpieli warto pozwolić sobie przez określony czas nie zwracać na to uwagi, ani nawet nie iść od punktu A do B, tylko poprzebywać dłużej w jednym miejscu. Część czasu można poświęcić na to, aby usiąść na trawie (lub kocu) i zamknąć oczy - lub odwrotnie, postarać się uważniej obserwować otoczenie. 

Jak powiedziała Modlibowska, każdy może spróbować kąpieli leśnych na własną rękę, pamiętając o kilku zasadach. - Wystarczy, że ubierzemy się wygodnie i stosownie do lasu. Długie spodnie i rękaw pomogą zapewnić ochronę przed kleszczami czy komarami. W lesie nie zrywamy roślin bez potrzeby i nie pozostawiamy po sobie nic, co przynieśliśmy ze sobą - mówiła. W czasie kąpieli należy zachować ciszę - zamiast rozmów czy muzyki warto skupić się na dźwiękach lasu.

Zachęcam, żeby spacerować bez celu. Wejść do lasu po to, żeby tam pobyć. Być może to usiąść przy drzewie i cały czas spędzić tylko w tym jednym miejscu, a może obejść większy obszar, ale skupić się tylko na tym byciu w lesie.

Modlibowska zachęcała jednak także do spróbowania ich z przewodnikiem. - To zwalnia z jakiejkolwiek kontroli, co pomaga się zrelaksować. Nie musimy pilnować, czy jesteśmy na dobrej ścieżce, która jest godzina. Tym zajmuje przewodnik, który ponadto wie, jak ułożyć strukturę kąpieli - wyjaśniła. 

W czerwcu Modlibowska będzie prowadzić kąpiele leśne we współpracy z Lasami Pa?stwowymi w Sękocinie pod Warszawą. Wydarzenia odbędą się w dniach 14, 17, 19 i 22 czerwca 2025 r. Na miejscu można także zapoznać się z wystawą artystki Beyond the Frame, która Lasy Państwowe objęły patronatem. Aby wziąć udział w spacerach, należy wypełnić formularz zgłoszeniowy.

Las korzystny dla człowieka

Kąpiele leśne opierają się na założeniu, że przebywanie blisko natury - szczególnie w taki sposób - jest korzystne dla zdrowia. Nauka nie ma w tej sprawie jednoznacznego stanowiska. Są badania wskazujące na to, że kąpiele leśne mają pozytywny wpływ na ogólny stan psychofizyczny człowieka. 

Niektóre badania wskazują, że spacer w naturze może obniżać poziom hormonu stresu, jednak inne publikacje wskazują, że badania hormonów są skomplikowane i trudno wyciągać tak jednoznaczne wnioski. 

Jednak już sama aktywność fizyczna, jaką jest spacer, ma bezsprzecznie pozytywny wpływ na zdrowie i każda zachęta do niej - w tym kąpiel leśna - przekłada się na pozytywne efekty dla naszego organizmu. Spacery w skupieniu mogą na przykład poprawiać jakość snu.

Kąpiel leśna czy uważny spacer w naturze to także okazja, by przez dłuższy czas nie korzystać z telefonu - co pozwala zarówno odpocząć od bodźców, jakie ten generuje, jak i zapewnić ulgę oczom (które często narażamy przez dużą część dnia na światło ekranów).