Znaki, że insulina przekroczyła skalę. Tak się objawia hiperinsulinemia

ZIZOO.PL

• Poznaj swój Indeks Zdrowia! Odpowiedz na te pytania
• Więcej aktualnych wiadomości znajdziesz na stronie głównej Onetu

Hiperinsulinemia — jakie są przyczyny nadmiaru insuliny?

W większości przypadków hiperinsulinemia jest wynikiem insulinooporności – stanu, w którym komórki mięśniowe, tłuszczowe i wątrobowe przestają prawidłowo reagować na insulinę wytwarzaną przez trzustkę. W odpowiedzi organizm zwiększa produkcję tego hormonu, aby utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi.

Jeśli nadmiar insuliny nie jest związany z insulinoopornością, może prowadzić do hipoglikemii, czyli niebezpiecznie niskiego poziomu cukru we krwi. Natomiast w przypadku hiperinsulinemii wynikającej z insulinooporności może dojść do tzw. poposiłkowej hipoglikemii reaktywnej. Jest to sytuacja, w której nadmierny wyrzut insuliny w odpowiedzi na posiłek bogaty w węglowodany gwałtownie obniża poziom glukozy.

Co ważne, hiperinsulinemia związana z insulinoopornością to stan, który zwiększa ryzyko rozwoju stanu przedcukrzycowego oraz cukrzycy typu 2.

Kto jest najbardziej narażony na hiperinsulinemię?

Hiperinsulinemia wynikająca z insulinooporności może wystąpić u każdego, jednak istnieją czynniki istotnie zwiększające ryzyko jej rozwoju. Do najważniejszych należą:

• nieprawidłowa waga (nadwaga lub otyłość),
• zbyt wysoki poziom tkanki tłuszczowej (zwłaszcza w okolicach brzucha),
• źle zbilansowana dieta pełna wysokoprzetworzonych produktów,
• ukończone 40 lat (ryzyko wzrasta wraz z wiekiem),
• czynniki genetyczne (np. cukrzyca typu 2 w rodzinie),
• przewlekły stres,
• zaburzenia snu i bezsenność.

Zwiększone ryzyko hiperinsulinemii może również występować w przypadku niektórych chorób, takich jak: nadciśnienie tętnicze, akromegalia, niedoczynność lub nadczynność tarczycy, a także zespół policystycznych jajników. Wyższe ryzyko dotyka kobiet w ciąży, zwłaszcza w przypadku wystąpienia cukrzycy ciążowej.

Hiperinsulinemia a hiperinsulinizm – czym się różnią?

Hiperinsulinemia bywa mylona z hiperinsulinizmem, jednak są to dwa odrębne stany. Hiperinsulinizm to nadmiar insuliny spowodowany problemami z trzustką, takimi jak guz insulinowy (insulinoma) lub wrodzona mutacja genetyczna prowadząca do nadprodukcji insuliny. W przeciwieństwie do hiperinsulinemii, hiperinsulinizm zawsze prowadzi do hipoglikemii, co może być stanem zagrażającym życiu.

Jakie objawy powoduje hiperinsulinemia?

Jeśli hiperinsulinemia nie jest powiązana z insulinoopornością, wówczas dość prawdopodobnym scenariuszem jest hipoglikemia, czyli niedocukrzenie. Jest to stan, w którym poziom glukozy we krwi spada poniżej 3,9 mmol/l. Może to powodować następujące objawy:

• zawroty głowy,
• osłabienie,
• głód,
• potliwość,
• bladość,
• senność,
• problemy z koncentracją,
• utrata przytomności.

Hiperinsulinemia związana z insulinoopornością początkowo nie daje żadnych wyraźnych objawów. Wynika to z faktu, że organizm próbuje kompensować narastającą insulinooporność poprzez zwiększoną produkcję insuliny, co przez pewien okres pozwala utrzymać prawidłowy poziom glukozy we krwi. Z czasem mogą jednak pojawić się objawy związane bezpośrednio z nadmiarem insuliny i insulinoopornością, a także te wskazujące na poposiłkową hipoglikemię reaktywną:

• częste odczuwanie głodu (szczególnie na słodycze i węglowodany),
• przybieranie na wadze (zwłaszcza w okolicach brzucha) i trudności ze schudnięciem,
• przewlekłe zmęczenie i senność (szczególnie po posiłkach),
• problemy z koncentracją i wahania nastroju,
• nadmierna potliwość,
• ciemniejsza, pogrubiona skóra pod pachami lub na plecach i bokach szyi (akantoza ciemna),
• bóle głowy.

Gdy hiperinsulinemia i insulinooporność postępują, mogą doprowadzić do stanu przedcukrzycowego, a w konsekwencji do cukrzycy typu 2. Wówczas pojawiają się objawy wynikające z przewlekle podwyższonego poziomu glukozy we krwi (hiperglikemii):

• wzmożone pragnienie,
• częste oddawanie moczu,
• większa podatność na infekcje (np. drożdżakowe, skórne),
• wolno gojące się rany,
• mrowienie w stopach (neuropatia cukrzycowa),
• pogorszenie funkcji wzrokowych (z czasem, w przypadku nieleczonej cukrzycy, zmiany mogą prowadzić do retinopatii cukrzycowej).

Jeśli od pewnego czasu obserwujesz u siebie kilka z wyżej wymienionych objawów, koniecznie skonsultuj się z lekarzem. W porę dostrzeżony stan przedcukrzycowy jest odwracalny, co oznacza, że w wielu przypadkach istnieje możliwość zapobiegnięcia rozwojowi cukrzycy typu 2.

Z kolei wczesne zdiagnozowanie cukrzycy pozwala w porę podjąć kroki zaradcze, minimalizując w ten sposób ryzyko groźnych powikłań.

Badanie insuliny — jakie są normy?

Poziom insuliny można oznaczyć we krwi pobranej od pacjenta. Zwykle dokonuje się dwóch pobrań: na czczo oraz po podaniu roztworu glukozy, w celu pobudzenia trzustki do wydzielania insuliny. Tak prezentują się aktualne normy:

• na czczo: <10 mU/ml,
• po godzinie od spożycia glukozy: <50 mU/ml,
• po dwóch godzinach: <30 mU/ml.

Przy podejrzeniu hiperinsulinemii lub stanu przedcukrzycowego lekarz może zlecić również ocenę wskaźnika HOMA-IR. Jest to miara insulinooporności. Wskaźnik ten oblicza się na podstawie stężenia glukozy i insuliny na czczo.

Hiperinsulinemia może mieć charakter przejściowy lub przewlekły, w zależności od stylu życia i predyspozycji genetycznych. W wielu przypadkach można ją leczyć bez konieczności stosowania farmakoterapii poprzez odpowiednio zbilansowaną dietę, zdrowe nawyki oraz aktywność fizyczną. Dokładne zalecenia wydaje lekarz na podstawie przeprowadzonych badań oraz indywidualnej sytuacji pacjenta.